نشست سنتگرایان و مسئله علم در تمدن اسلامی

به گزارش خبرنگار مهر، نشست سنتگرایان و 1 علم در تمدن 1 عصر امروز با سخنرانی مالک شجاعی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سالن ادب این پژوهشگاه برگزار شد.

شجاعی در ابتدای سخنانش با اشاره به اینکه جریان سنتگرایی در ایران معاصر از دهه ۴۰ به صورت جدی مطرح شده است، گفت: البته خاستگاه این جریان مانند بسیاری از جریانهای فکری- فرهنگی دیگر، لزوماً ایران نیست و آغازگر آن در غرب، رنه گنون بوده است و حدود ۱۵۰۰ کتاب و مقاله درباره جریان سنتگرایی نوشته شده که خوشبختانه به تازگی در کشور مان در قالب یک کتاب با نام «جاودان نامه» آماده و منتشر شده است. حجم این تعداد کتاب و مقاله که درباره جریان سنتگرایی نوشتنه شده نشان میدهد که جریان مهم و تأثیرگذاری است.

وی افزود: یکی از مسائل مهم که امروزه اولویت پرداختن به آن وجود دارد، مقوله علم جدید و اتخاذ موضعی منقح و عالمانه در باب آن است و متأسفانه مطالعات ما در این حوزه پراکنده است و ما شاهد مطالب یکدست و منسجم در این حوزه نیستیم. بنده ادامه بحث را با تقسیمبندی سه جریان جلو میبرم؛ جریان اول، جریانی است که از علم جدید، عقلانیت و سبک زندگی جدید دفاع میکند. نمونه متفکر غربی آن در این جریان، کارل پوپر است. جریان دیگر، جریانی است که یک نگاه رادیکال و بسیار منفی به علم جدید، عقلانیت و سبک زندگی جدید دارد. نمونه غربی این جریان هم هایدگر است. سنتگرایی که ما امروز از آن صحبت میکنیم، به این جریان در نقد علم جدید نزدیک تر است. اما جریان سوم، جریان پروژه ناتمام مدرنیته است که هم علم جدید و عقلانیت و سبک زندگی جدید را میپذیرد منتهی قصد دارد با مدد گرفتن عقلانیت انتقادی آن را ترمیم کند. نمونه غربی این جریان، هابرماس است.این سه یا چهار جریان بازتاب های خود در جریان های فکری ایران معاصر را دارد.

شجاعی در ادامه تصریح کرد: سنتگرایان علیرغم نقدی که به علم جدید دارند، از جایگزین علم قدسی و سنتی برای علم جدید سخن میگویند، ولی در مقام ارائه آلترناتیو ایجابی و جایگزین علم جدید، سکوت میکنند. این در حالی است که دعوای اصلی با مدرنیته بر سر عقلانیت علم جدید و سبک زندگی و علوم انسانی متناسب با آن است. اینکه بالاخره ما در مقام عمل و اینجا و اکنون ایران معاصرمیخواهیم چه کنیم؟ علاوه بر این، جریان سنتگرایی در تبیین این علم آلترناتیو نسبت آن با متن دینی –قرآن کریم به مثابه متن کانونی فرهنگ و تمدن اسلامی –را مشخص نمی کند و این خیلی عجیب است. به این معنی که سنتگرایان ما در نظریات خود، ارجاعی به قرآن به عنوان یک متن محوری در تقویم معرفتی علم آلترناتیو نمیدهند. اگر هم افرادی مثل دکتر نصر ارجاعی به قرآن داشتند، در حد جلوه های قرآن در هنر، قرآن در معماری و امثال اینها است.

https://www.mehrnews.com/news/4221412/%D8%B3%D9%86%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86